Reel sektör ve çalışan kesimin olumsuz etkilendiği rakamlarla ortada. Finans dünyasının çoğunluğunu ise krizden rahat geçti

Bankacıların görüşleri krizin etkisinin diğer ülkelere göre Türkiye’de daha az hissedildiğine işaret ediyor. Uluslararası derecelendirme kuruluşları da aynı fikirde… Yani Başbakan haklı mı çıktı?..İşte bu soruyu iş dünyasının önde gelenlerine milliyet gazetesi sordu ve cevaplar sizlerle!

İŞ DÜNYASI

Global kriz başta Amerika ve Avrupa bölgesinde olmak üzere 2009’da ekonomilerde küçülmeye yol açtı. Birçok ülke hazırladıkları paketlerle krizden çıkış yollarını ararken Başbakan Tayyip Erdoğan 2008 ekiminde “Kriz Türkiye’yi teğet geçecek” dedi. Başbakan’dan gelen bu açıklama uzun süre tartışıldı, yoğun eleştri aldı. Ekonomide olumsuz rakamlar birbirini takip etti. 2009’da Türkiye ekonomisi yılın ilk dokuz ayında yüzde 8.4 oranında küçüldü, işsizlik yüzde 13.4’e çıktı, ihracatta yüzde 27 düşüş yaşandı. Buna karşılık uluslararası derecelendirme kuruluşlarından Fitch ile Moody’s Türkiye’nin kredi notunu artırdı. Üstelik ‘ülke krizle iyi başa çıktı” yorumlarıyla. Not artırımları ve olumlu yorumlar bu kez “Başbakan Erdoğan haklı mı çıktı?” sorusunu gündeme getirdi. Dünyada krizin toparlanmaya başladığı, not artırımının konuşulduğu şu günlerde iş dünyasına, bankacılara, finans dünyasına ve sendika yöneticilerine ‘krizin teğet geçip geçmediğini’ sorduk.

* Zorlu Holding Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Nazif Zorlu:
Türkiye de global krizden nasibini aldı
“Teğet işini bir kenara bırakalım da Türkiye de dünya krizinden nasibini aldı. Moody’s’in Türkiye’nin kredi notunu bir kademe artırması da çok önemli. Türkiye, 2001 krizinde aldığı tedbirlerin faydasını yaşanan bu küresel krizde gördü. Türkiye krizden tabii ki etkilendi. Etkilenmedi demek mümkün değil. Bana göre 2010 yılı daha iyi bir yıl olacak.
Kriz bir yıl sonra Türkiye’ye geldi ama hemen toparlandı. Dünyadaki finans kuruluşları Türkiye’nin daha çabuk büyüme hızını yakalayacağını söylüyorlar. Bu yıl ve gelecek yıl daha iyi olacak ama hiçbir şey eskisi gibi olmayacak. Daha önceki yıllarda olduğu gibi bir kalkınma hızını yakalamamız mümkün değil artık.“

*MÜSİAD Başkanı Ömer Cihad Vardan:
Teğet geçen ve hasar alan firmalar var
“Türkiye için ‘ithal kriz’ olarak nitelendirilebilen bu krize, Türkiye’nin bir yandan hazırlıklı, öte yandan da bazı kırılganlıklar içinde girdiği görüldü. Krizin teğet geçtiği firmalar olduğu gibi hasar verdiği firmalar da var. Bu süreçte yüzde 35-45 büyüyen firmalar bulunuyor.
Türkiye bu krizde daha önce yaptığı reformların ödülünü finans sektöründe alırken, maalesef 2007 Cumhurbaşkanlığı seçimlerinden   bu yana bozulmuş siyasi istikrar ortamında yapamadığı reformların faturasını ödemek zorunda kaldı. Türkiye bu krizi kamu kesiminde makul ve toparlanabilir bir erozyonla ve mali sektörde de yara almadan atlatırken, krizde reel sektör anlamında hasar aldı. Nispi olarak bakıldığında, tarım kesimi ve kamu ücretlileri bu  krizden   en az etkilenirken, enflasyonun ve başlıca tarımsal girdi fiyatlarının düşmesi nedeniyle, satın alma gücü olarak durumları göreceli olarak iyileşti. Fakat ihracata dayalı sanayiler, özellikle büyükşehirlerde ve bilhassa sanayi sektöründe çalışanlar, bu krizde önemli kayıplarla karşılaşmışlardır. Bu da zaten, üretim ve yatırımlardaki azalma ile işsizlikteki artış rakamlarıyla kendini gösterdi.”

*İTHİB Başkanı İsmail Gülle:
Kriz bizi teğet geçti
“Bizi kriz teğet geçti. Üzülerek söylüyorum ki krizler bizim sektöre yarıyor. Çünkü bu kriz sayesinde kurlar beklediğimiz seviyeye çıkıyor. Tekstilciler özellikle geçen yılın son altı ayından mutlu ayrıldılar. 2009’da o dönemki ruh halimizle, IMF ile anlaşma yapılmasını istiyorduk. Bugün ihracat camiası kesinlikle IMF ile yapılacak bir anlaşmaya karşı. Krizin teğet geçmesi
boyutuna bakılacak olursa ‘Kriz bir tek işini kaybeden kişileri
delip geçti. Ama bizim sektör açısından
kriz teğet geçti’ diyebiliriz.”

*TOBB Kadın Girişimci Kurulu Başkanı Aynur Bektaş:
Teğet demek için hayalci olmak lazım
“Teğet geçti  demek için gerçekten hayalci olmak lazım. Geçmedi. Niye geçmedi? Şu anda yatırım yok. İşsizlik aynen devam ediyor. Yatırım için kaynak lazım.Piyasanın güveni hâlâ düzelmedi. Reel sektör güven endeksi hâlâ ekside. Yatırımı gerektirecek   bir durum yok. Yani teğet geçmesi söz konusu değil. Ama finans sektörü zarar görmediği için çöküntü olmadı. Yoksa reel sektör çok fazla zarar gördü. Reel sektör yatırımlarının önünü açmadıktan sonra hiçbir  şekilde bir iyileşmeden sözedemeyiz. İhracata bağlı firmalarda yurtdışındaki ihracat pazarlarının açılmasıyla bir hareketlilik gözleniyor olsa da  fiyatlar son derece düşük. İşsizlik Türkiye’nin önünde bir yanardağ gibi duruyor. Bu sorunun çözülmesi için reel sektörün yatırıma yönlendirilmesi lazım. Çünkü devletin yatırımları belli ölçüde zayıf kalıyor. Reel sektör yatırım yapmazsa  iyileşme nasıl olacak?”

*İSO Meclis Başkanı Erdal Bahçıvan
Türkiye güçlenerek çıkabilirdi ama olmadı
“Global krizin Türkiye’yi teğet geçip geçmediğinin  yanıtı nereden baktığınıza bağlı. Bankacıysanız durum çok farklı.
Bankacı olsaydım vereceğim yanıt, ‘son yılların en kârlı dönemini geçirdik’ olurdu. Ama sanayici boyutundan ve işini kaybedenler açısından baktığınız zaman teğet kelimesi hafif kalıyor. Bunu sektör sektör analiz etmek gerek. Küçülmenin gösterdiği rakam çok hoş değil. Eğer yüzde 6.5 bir küçülmeyle 2009’u kapatacaksak bu hoş bir rakam değil. Ama beklentilerde olumluluk var. En kestirme olarak  şunu söyleyebilirim ki, Türkiye bu   krizi çok daha az hasarla atlatabilirdi. Bankacılık ve finans kesiminin bu kadar sağlam durduğu bir  ekonomide Türkiye bu krizden çok daha güçlenerek çıkabilirdi. Ama maalesef böyle olmadı. Küçülme de bunu gösteriyor.”

EYLEM TÜRK

SENDİKALAR

Başta işsizlik olmak üzere 2009 yılı verilerine bakıldığında Türkiye ekonomisinde olumsuz bir tablonun ortaya çıktığına işaret eden sendika yöneticileri, Başbakan Erdoğan’ın kriz hakkındaki ‘teğet geçecek’ ifadesinin gerçeği yansıtmadığı konusunda birleşiyor. Sendikacılar kredi derecelendirme kuruluşlarının not artırımlarıyla ilgili olarak, “Türkiye kriz yılında bile borçlarını aksatmadıysa bu, halkın kemer sıkmasıyla oldu” görüşünü dile  getiriyor. İşçi ve  memur kesimlerini temsil eden sendikacılar,   bu kesimlerin ekonomi yönetiminden   beklentilerinin istihdamın ve ücretlerin artmasını sağlayan  politikalar olduğunu belirtiyor.

*DİSK Genel Başkanı Süleyman Çelebi:
Notun yükselmesi ‘teğet’i doğrulamaz
“Türkiye ekonomisi 2009 yılında en az yüzde 6 oranında küçüldü. Fakat bu durum borç ödeme kapasitesini çok fazla etkilemedi.
Küçülmeye rağmen, halkın kemerleri fazla sıkıldığı için  2009’da dış ve iç borç ödemelerine kaynak ayrıldı.
Fakat yeniden yüksek faizlerle borçlandı Türkiye. 2010 bütçesinde de sosyal harcamalar, yatırımlar, eğitim ve  sağlık alanına ayrılan pay azaldı.  Buna karşılık borç faizlerine ayrılan payda hiçbir kısıntıya gidilmedi.
Türkiye notunu Moody’s bir derece yükseltti… Notun yükselmesi, Başbakan Tayyip Erdoğan’ın ‘Kriz bizi teğet geçti’ iddiasını da doğrulamaz. Bu notu almanın  bedelini emekçiler ödedi. Derecelendirme kuruluşlarının bir ekonomide öncelikle dikkate  aldıkları nokta ekonominin borçlarını ödeyip ödemediğidir.
İşte bu nedenle Moody’s Türkiye’nin notunu bir derece yükseltti. Böylece uluslararası fon   kuruluşlarına ‘Türkiye’de   önümüzdeki dönemde de yüksek kazanç elde edebilir ve paranızı  güven içinde geri getirebilirsiniz’  mesajı verdi.”

*KESK Genel Başkanı Sami Evren:
Yatırım yok, işsizlik var kriz teğet geçmedi
“Krizin en büyük etkisi yatırım ve işsizlik tarafında oldu. Yatırım olmayacaksa işsizlik sorunu çözülmeyecek demektir. 2010 bütçesi de istihdamsız büyümeyi hedef almıştır. Yoksulluk artıyorsa, asgari ücret vergi dışı bırakılmamışsa, bütçede açıklar devam ediyorsa, halkın cebine el atılmışsa burada halkın ekonomiyi değerlendirme notu çok düşmüştür. Kriz halkı teğet geçmedi.
Notun artırılması sermaye hareketleri açısından güven ilişkileri çerçevesinde değerlendirilebilir. Çünkü hükümetin mali disiplin konusundan taviz vermemesi, sermaye çevrelerine güven vermektedir. Ama bu, Türkiye halkına güven vermiyor. Çünkü bu politika halka gelir dağılımı adaletsizliğinin büyümesi, ürün zamları, düşük asgari ücret olarak dönüyor. Notun yükselmesi Türkiye’de ekonominin iyiye gittiği, yatırımların artacağı anlamına da gelmiyor. ”

*Kamu-Sen Genel Başkanı Bircan Akyıldız:
Kriz memuru teğet geçmedi, hırpaladı
“Kriz yılında Türkiye’deki finans kuruluşları kârını yüzde 40 artırdı. Bu da Türkiye’de krizi dar ve sabit gelirlinin yaşadığını gösteriyor. Gelir dağılımındaki  adaletsizlik, ürünlere gelen zamlar da kriz faturasının dar ve sabit gelirliye yüklendiğini ortaya koyuyor. Faturayı bize kestiler, şimdi bunun üzerinden rant elde ediyorlar. Notun yükseltilmesi de bunu en iyi şekilde gösteriyor. Kriz memuru kesinlikle teğet geçmedi, hırpaladı.
Bir çok ülkede kredi notu düşmek-teyken Türkiye’nin notunun yükselmesi ekonomik anlamda krediyle ilgili bazı imkânların daha rahat kullanılabileceğini ifade eder. Bu noktada Türkiye’nin notunun yükseltilmesi olumlu olabilir. ”

*Hak-İş Genel Başkanı Salim Uslu:
Reel ekonomi krizden çok olumsuz etkilendi
“Reel ekonomi süreçten çok olumsuz etkilendi. Çalışanlar bakımından temel sorunlar devam ediyor. Bunlar, büyümenin hızlı olmayacağı yönündeki kaygılar, gelir dağılımındaki adaletsizlik ve işsizlik.  Bu kaygılarımızı, derecelendirme kuruluşlarının notları gidermiyor. Büyümeyi hızlandıracak adımlar atılmalı, yatırımlar desteklenmeli, istihdam dostu yatırımların öncelikle teşvik edilmeli, ormancılık ve hayvancılığın desteklenmeli. Gelir dağılımında adaleti sağlamak bakımından asgari ücret, toplu sözleşme, toplu görüşme, emekli maaşları gibi enstrümanlar iyi kullanılmalı.
Not artırımı Türkiye  ekonomisinin performansını göstermek bakımından önemli. Türkiye’nin yatırım yapılabilir seviyede olduğu anlamına geliyor. Türkiye, derecelendirme kuruluşlarının bu notlarına bakarak bir rehavet içinde olmamalı.”

EBRU SUNGUR

BANKALAR

Moodys’in açıkladığı not artırımının kriz ortamında genel olarak bir ülkenin ekonomisinin gücüne işaret ettiğini belirten bankacılar, krizin Türkiye’yi teğet geçtiği konusunda farklı görüşlere sahipler. Not artırımının böyle bir yargıyı teyit eder nitelikte bulmayan bazı bankacılara karşın, sektördeki hakim görüş krizin Türkiye’yi diğer ülkelere göre teğet geçtiği yönünde. Türkiye’nin 2001 krizinden çok büyük dersler çıkardığını ileten banka genel müdürleri, Türkiye ekonomisinin borçluluk oranının düzelmesi, bankacılık sektörünün iyi bir durumda olmasının global krizdeki en büyük şansı olarak değerlendiriyorlar. Bankacılar, global krizin toplumun tüm kesimlerini değilse de bankacılık sektörünü teğet geçtiği görüşünde birleşiyor.

*Akbank Genel Müdürü Ziya Akkurt:
Türkiye çok büyük mesafe kaydetti
“Not artırımı kararını olması gereken bir gelişme olarak değerlendiriyoruz. Türkiye ekonomisi özellikle Lehman Brothers’ın iflasından sonra gerek  özel sektör, gerekse bankaların net dış borç ödemeleri ve dolayısıyla sermaye çıkışları sonucunda ilk yarıyılda keskin bir şekilde daralma göstermiş olsa da ekonomimizin dayanıklılığı 2001 krizinden sonra önemli ölçüde artmıştır. Burada iki faktör öne çıkıyor. Bunlardan ilki Türk bankacılık sisteminin çok sağlam ve hazırlıklı bir şekilde krize yakalanmış olmasıdır. Önemli konu, her ne kadar son dönemde krizle birlikte bozulma eğilimi gösterse de Türkiye’nin 2001’den sonra uyguladığı maliye politikaları sonucunda bütçe ve  kamu açıklarının Maastricth kriterlerinin altına düşmesi yine  krize hazırlıklı yakalanmamızı  sağlayan bir unsur olmuştur.  Türkiye, krizin en şiddetli yaşandığı dönemde IMF kaynaklarını kullanmadan geçirebilmiştir.  2001 krizinde Türkiye ekonomisinin kırılganlığını gözönüne aldığımızda  bu süreçte çok büyük bir mesafe   kat edildiği açıktır.”

*Denizbank Genel Müdürü Hakan Ateş:
Kamu, banka ve özel sektörü teğet geçti
“Diğer ülkelerle karşılaştırdığımızda  Türkiye krizden az etkilenmiştir. Ancak şunu unutmamak lazım başka ülkelerde yüzde 2 – yüzde 3 küçülmeler olurken ekonomimiz geride bıraktığımız yıl yüzde 5 küçülmüştür. Gerçek ticari faaliyet çok küçüldü. İşadamlarımız ticari risk almaktan korktukları için kaplumbağa gibi elini ayağını kabuklarının içine çektiler. 2009’un ilk altı ayında frene basıldı. Ancak yine de bu kadar çabuk kasılmaya rağmen Alman ve Japonlar gibi değiliz, çabuk rahatlayabiliyoruz. Global kiriz kamu, özel sektör ve bankacılık sektörünü teğet geçti diyebiliriz. 1 – 1.5 yıl içinde Türkiye’nin yatırım derecesinin de yükselmesini bekliyoruz. O zaman Türkiye yatırım için çok güzel bir hedef ülke olur.”

*Garanti Bankası Genel Müdürü Ergun Özen:
Krizde iyi bir sınav verdik
“Moody’s’in Türkiye için yaptığı not artırımı gecikmiş bir not artırımıdır. Çok zaman önce yapması gereken bir not artımıdır. Bu not artırımı krizin Türkiye’yi teğet geçip geçmedi-ğini teyit eder mi?, bunu ilişkilendirmek doğru değil. Ancak Türkiye’nin krizde çok iyi bir sınav verdiğini biliyoruz. Türkiye’nin fiyatlanmasında not artışları çok önemlidir. Türkiye’nin notu fiyatlamaların çok üstündedir. Moody’s gibi ülkelere reyting veren kuruluşlar ülkelerin makro göstergelerine, borç çevirme oranlarına, mali yapılarına bakarlar. Türkiye bu tür konularda kriz süresince iyi sınavlar verdi.
Aslında Türkiye’ye yatırım yapılabilmesi için önemli olan yatırım notumuzun yükselmesidir. Bunu şu anda almamız lazım.”

*Finansbank Genel Müdürü Sinan Şahinbaş:
Teğet geçti diyebiliriz
“Moody’s’in not artırımı çok olumlu bir gelişme. Reytingimizi yükseltmeyerek uzun süre bize  haksızlık ettiler. Rusya 1999 yılında krize girmeden önce ülke notu bizden yüksek bir ülkeydi. Bu not artışı küresel krizin Türkiye’yi teğet geçtiğini  gösterir mi… Çok teğet geçtiğine inanmıyorum. Ancak küresel krizde bizden çok daha fazla darbe almış ülkeler göre kıyaslama yapacak olursak, evet kriz Türkiye’yi teğet  geçmiştir diyebiliriz. En azından tepe taklak olmadık. Aksi takdirde krizin  tam göbeğinde bir ülke olurduk.”

*TSKB Genel Müdürü Halil Eroğlu:
Krizde az hasar gördük
“Not artımı gerçek anlamda global krizde ülke ekonomisinin gücünü gösterir. Global krizden en az etkilenen ülke olduk. 2001 krizinde ülke olarak çok şey öğrendik. Ülke bilançomuzu düzelttik. Borç stok oranımız yüzde 100’lerden yüzde 40’lara düştü. Borçluluk oranının Gayri Safi Milli Hasıla’ya olan oranını kaldırabilecek bir durumdayız. Bu anlamda global krizin bizi teğet geçtiğini söyleyebiliriz. Krizden en az hasar gören bir ülke olduk. Ancak krizde bizi en olumsuz etkileyen alan istihdam oldu. İstihdam çok daraldı. Yeni işgücü yaratmakta başarılı olamadık.”

KADİFE ŞAHİN

FİNANS DÜNYASI

Krizin tam anlamıyla teğet geçtiği sektör sermaye piyasası oldu. Global krizin ardından dünyada birçok yatırım bankası batarken Türkiye’de aracı kurumlar mali açıdan zorlanmadı.
Aksine artan endeks ve işlem hacminin etkisiyle aracılar kârlılıklarını artırdı. Kriz döneminde İstanbul Borsası ise yatırımcısına yüzde 97 kazandırarak bütün yatırım araçlarını geride bıraktı. Sermaye piyasasında krizin vurduğu tek alt sektör ise halka arzlar oldu. Kriz yılında sadece Birko halka açılabildi.
İMKB’nin öncülüğünde başlatılan seferberlik ile bu yıl halka arz sayısının hızla artması bekleniyor. Akfen Holding’in başı çektiği reel sektör finansman tahvillerinde ise yine tam anlamıyla bir patlama bekleniyor. Düşen faizler nedeniyle Hazine’nin yıllık yüzde 9’lara kadar gerileyen borçlanma faizi yatırımcıyı  tatmin etmediğinden özel sektörün çıkaracağı bonolara ilginin  artması bekleniyor.

Yabancı para soktu
Kriz yılında yabancı yatırımcının da borsaya ilgisi azalmadı ve yabancı porföyünün değeri  2.25 milyar dolara ulaştı. 2008 yılında 332.6 milyon TL olan işlem hacmi yüzde 69 artışla 482.5 milyon TL’yi bulurken borsa şirketlerinin piyasa değeri ikiye katlandı. 2008’de 182 milyar dolar olan borsadaki şirketlerin piyasa değeri 2009’da 350.7 milyar doları ulaştı.

* 3 Seas Capital Partners CEO’su Şevket Başev
Yabancılar fırsat kolluyor
“2001 krizinin ardından başta kamu maliyesi ve bankacılık sistemi olmak üzere tüm finansal yapısını hızlı ve kalıcı tedbirlerle düzeltmiş olan Türkiye, global krizle kalıcı bir hasara uğramadan baş edebildi.
2009 yılında 3 Seas olarak IMAP’in 2009 Küresel Birleşme ve Devralma Sempozyumu’nu yaptık. 200’ün üzerinde yerli ve yabancı konuğun katıldığı bu sempozyumda dünyanın  önde gelen şirketlerinin CEO’ları Türkiye’ye ilgilerinin devam ettiğini gösteren görüşmeler yaptılar. Ancak satınalma  işlemleri krizden etkilendi. Önceki birkaç yılda 20 milyar dolara ulaşan yabancı girişi, henüz kesin  rakamlar açıklanmamış olsa da tahminimize göre 6 milyar dolar seviyelerine geriledi. Ancak başlayan birçok birleşme ve satın alma görüşmesinin bu yıl hızla tamamlanmasını bekliyoruz.”

*Turkish Yatırım Genel Müdürü Berra Kılıç:
İşlem hacmi yükseldi
“Kriz finans kesimini genel olarak teğet geçti. Bankacılık sektörü artan ödenemeyen kredilerine rağmen, yüksek devlet tahvili pozisyonu nedeni ile krizi kriz öncesine göre daha karlı bir şekilde geçirdi. 2009 yılında endeks aksine yüzde 97 yükselerek en çok kazandıran yatırım aracı oldu. Aracı kurumlar yükselen endeks ve artan işlem hacimleri nedeniyle kârlılıklarını arttırırken, leasing ve factoring sektörü olumsuz etkilendi. Kriz temel olarak reel sektörü ve vatandaşı etkiledi. Reel sektörün döviz cinsi borçlarının yüksek olması ve iç-dış talebin dibe vurması nedeniyle, kriz reel sektörü oldukça olumsuz etkiledi. Reel sektörle yanısıra krizin teğet geçmediği bir kategori de hane halkı (vatandaş) oldu. İşsizlik oranları tarihin en yüksek seviyelerine ulaştı. İşsizlikteki artış nedeniyle en yüksek kredi batıkları kredi kartlarında yaşanırken, icra mahkemeleri  doldu taştı.”

*Standart Ünlü Genel Müdürü Atilla Köksal:
Aracıların kârı arttı
“2009’da gayri safi milli hasıla-mızdaki, dünya ortalamasının iki mislinden fazla olarak yaşanan küçülme Türkiye’yi ekonomisi en çok küçülen ülkeler liginde ilk ona soktu. Öte yandan yatırımcıların Türkiye tahvillerine ve CDS’lere biçtikleri fiyatlar ortadayken notunun Dubai, İzlanda, Yunanistan gibi ülkelerin çok altında olması izah edilebilir bir durum değildi.
Krizde sermaye piyasaları için olumsuz unsur halka arzların durmasıydı. Ancak bu yıl hisse senedi halka arzların yılın ikinci yarısında hızla artmasını bekliyoruz. Finansman bonosu piyasası çok uzun yıllardan sonra nihayet gelişebileceği düşük reel faiz ortamına kavuştu. Kriz döneminde dahi aracı kurumların kârı arttı.”

Daha önce “geçmişten günümüze ekonomik krizler” yazımızı okumak isterseniz lütfen tıklayınız

Lehman brothers neden battı?Kriz niye başladı gibi mailler almaya başladık..Sizler için oluşturduğumuz yazı dizimizde bilinmeyenleri öğreneceksiniz..

Lehamn Brothers’ın iflası kitaplaştı,kitabı yazan ise ; Lehman brothers’ın üst düzey kıdemli yatırım bankacısı,Joseph Tibman takma adıyla adıyla kaleme aldığı “Murder of the Lehman Brothers”[Lehman Brothers Cinayeti] isimli kitabında bilinmeyenleri açıklıyor..

Peki gelelim asıl sorumuza! Lehman Brothers’ın batmasının nedenleri neydi ?

- Lehman’ın CEO’su Richard Fuld’un kötü yönetimi ve şirketi iflasa sürüklemesi

- Kötü zamanlama

Richard Fuld yaptığı hatalarla şirketin sonunu çok önceden hazırlamaya başlamıştı..Şirketin gidişatı ile ilgili uyarılar yapan çalışanları ya kovdu yada yönetimden uzaklatırarak değişik pozisyonlara atadığını kaydeden Tibman ; şirketin iflasını Ceo ve başka’nın kendi görüşleriyle şirketin iflas ettiğini kaydetti.Lehamn Brothers’ın iflasa giden sürecin ibret verici bir hikaye olduğunu dile getiren Tibman,İnsanların finansal kriz nedeni ile derinliğini daha iyi anlamaları açısından Lehman’ın gerçek hikayesini bilmen zorunda olduğunu belirtti..Tibman bugün hala Lehman’ın kurtarılmamasının yanlış bir karar olduğunu düşünüyor..

Lehman’ın iflasında birinci derecede sorumlu olmamasına rağmen ortaya çıkan tablo yüzünden bazen pişmanlık hissine kapıldığını belirten Tibman, “Şimdi geriye dönüp baktığım zaman bazen yaptığım işte etik açısından ödün verdiğim hissine kapılıyorum. Yasal olmasına rağmen işlemlerde bazı müşterilerime para kazandırırken çok sayıda insanı da tehlikeli duruma düşürdüm. Ancak bundan farklı hareket eden her türlü yatırım bankası pazar kaybına uğrar” dedi. Lehman’ı ‘kötü zamanlamanın kurbanı olarak gösteren Tibman, “Bear Sterns, Freddie ve Fannie’den sonra Lehman Brothers’ı kurtaracak politik bir irade kalmadı. Bu konuda Lehman, kötü zamanlamanın kurbanı oldu” dedi. Tibman, gelecek beş yılda riskli ve değişken mortgage kredisi problemi nedeniyle iflasların devam edeceğini öne sürdü.

APPLE’IN CEO’SU 1 DOLAR ALACAK

Bu arada, bilgisayar şirketi Apple’ın Üst Yöneticisi (CEO) Steve Jobs, 2009’da da adet olduğu üzere 1 dolar ücret alacak.  Apple firmasının SEC’e sunduğu belgelere göre Jobs, herhangi bir prim ya da yan ödeme almıyor. Şirket, Jobs’a şirket seyahatleri için 4 bin dolar ödediğini açıkladı. Apple, geçen yıl Jobs’a yan ödeme olarak 871 bin dolar vermişti.Jobs, bu yıl altı ay sağlık sorunları nedeniyle çalışmaya ara vermiş, bu dönemde Jobs’a karaciğer nakli yapılmıştı. Jobs, Haziran ayı sonunda görevinin başına dönmüştü. Walt Disney şirketinde yüzde 7,4 hisseyle en büyük bireysel hisseye sahip Jobs’un, bu hisselerinin değeri şu anda 4,5 milyar doları buluyor.Apple’da 5.5 milyon adet hissesi bulunan Jobs’un, bu hisselerinin değeri ise 1,1 milyar dolara ulaşıyor.

Fannie Mae ve Freddie Mac

ABD’de devlete ait tutsat (mortgage) kuruluşu Fannie Mae ve Freddie Mac’in üst yöneticilerinin her birinin geliri bu yıl 6 milyon doları bulabilecek. ABD Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SEC) belgelerine göre, Fannie Mae’nin Üst Yöneticisi Michael Williams ve Freddie Mac’in Üst Yöneticisi Charles Ed Haldeman’ın her biri 900 bin dolar maaş, 3,1 milyon dolar vadeli ödeme ve bazı performans kriterlerini yerine getirmesi halinde 2 milyon dolar olmak üzere 6 milyon dolar kadar gelir elde edebilecek.

Willams ve Haldelman’ın ödeme paketleri Hazine Bakanlığı ve Federal Konut Finans Kurumu (FHFA) tarafından onaylanırken, yöneticilere yapılacak bu ödemelerin kurtarma paketleri konusunda yeni eleştirilere yol açabileceği belirtiliyor.

Freddie Mac, Temmuz ayında Haldeman’ı işe aldığında yıllık maaşının 900 bin dolar olduğunu açıklamış, ancak diğer ödemelerle ilgili bilgi vermemişti.

Şirket, Eylül ayında işe aldığı yeni finans direktörü Ross Kari’nin ödeme paketinin 5,5 milyon doları bulabileceğini kaydetmişti.

Fannie Mae’nin üst yöneticilik görevine Nisan ayında getirilen Williams, geçen yıl maaş olarak 676 bin dolar, pey akçesi olarak 260 bin dolar almıştı.

ABD’de Eylül 2008’de yönetimi devletin denetimine geçen Fannie Mae ve Freddie Mac’in vergi mükelleflerine maliyeti 111 milyar doları buldu.

Fannie Mae ve Freddie Mac, ABD’deki tüm tutsat kredilerinin yarısından fazlasını elinde bulunduruyor ve bu kredilerin toplamı 5,5 trilyon dolara çıkıyor.

Coca-Cola’nın kaptanı gelecekten çok umutlu: ‘Dünyada orta sınıfa 1 milyar yeni tüketici katılacak. Talebin yönünü doğru tahmin eden kazanacak’
Capital ve Ekonomist dergileri ile KoçSistem’in birlikte düzenlediği CEO Profil etkinliğinde, The Coca-Cola Company’nin CEO’su Muhtar Kent ile müthiş bir ufuk turu yaptık ve haftaya tazelenmiş olarak başladık.
Kent, cirosu 80 milyar dolar olan, 206 ülkede üretim yapan, 4 milyar tüketiciye ulaşan, 20 milyon perakende müşterisi, 300’ün üzerinde şişeleme ortağı olan, her gün 1.6 milyar şişe meşrubat satan bir dünya devinin kaptan köşkünde oturuyor.
Muhtar Bey geçen yıl tam da Lehman Brother’ın battığı günlerde, Coca-Cola’nın tüm ortaklarını Atlanta’daki merkezde toplamış; hep birlikte kurumun 2020 vizyonunu belirlemişler.

200 milyar dolar ciro
Kent, “Bugün 80 milyar dolar olan ciromuzu, 10 yıl içinde 200 milyar dolara çıkaracağız” dediğinde önce inanamadım. Ama Kent’in dünya için çizdiği 2020 vizyonunu dinledikten sonra, 200 milyar dolarlık ciroyu gerçekçi bulmaya başladım.
Kent çok özetle diyor ki: Bu ekonomik kriz ne kadar derin olursa olsun, önümüzdeki 10 yıl içinde dünyada çok önemli değişiklikleri, hep birlikte yaşayacağız. Dünyada orta sınıfa 1 milyar tüketici daha katılacak ve trilyon dolarlık servet yaratılacak. Türkiye’nin kriz dönemini fırsata çevirmesi için, dünyada talebin nerede olduğunu çok sıkı takip etmesi lazım.
Muhtar Kent’e göre kriz sonrası dünyasında yeni dengeler oluşurken, 4 büyük eğilim açığa çıkacak ve 2020 yılının küresel dünyası, bu 4 yeni eğilimin ışığında şekillenecek:

1- Ekonomik güç merkezi yayılacak
Küresel ekonomik büyümenin merkezindeki güçlü yön değişimi, merkezin kayması: 2020’de dünyanın ekonomik gücü, birkaç ülkeden çok daha fazlasına yayılacak.
Dünyada trilyon dolarlık yeni bir servetin yaratıldığını ve bunun yüzde 60’ının gelişmekte olan ülkelerde olduğunu göreceğiz.
Çin, Hindistan, Latin Amerika (Brezilya, Arjantin, Meksika, Şili), Vietnam, Türkiye, Endonezya gibi… Bu ülkelerin ağırlığının arttığı bir dünyada yaşayacağız. Bu ülkeler bugün ne kadar sıkıntı çekerlerse çeksinler, 10 yıl sonrasının dünyasını şekillendirecek güçler olacaklar.

2- Tüketici ürün gibi şirkete de bakacak
Tüketicinin beklentileri ve davranışlarının yeniden şekilleniyor oluşu: Tüketici önceliklerini, değerlerini ve beklentilerini köklü biçimde değiştiriyor; tüm dünyada kendi değerlerine daha fazla odaklanıyor.
Tüketici Markalarla monolog yerine diyalog içinde olmak istiyor. Eskiden bu eğilim, Batı’daki tüketici için geçerliydi; şimdi iletişimin yaygınlığı sonucu en ücra köylerdeki tüketici için bile bu geçerli.
Tüketiciler nerede, ne zaman ve hangi fiyatı ödemek istediklerini bize dikte ediyorlar; hatta giderek bizleri sadece ürünlerimizin kalitesi ve fiyatıyla değil, şirketlerimizin karakteri ve nitelikleri açısından da değerlendiriyorlar.

3- 90 günde bir İstanbul
Toplumların dünyadaki yeni fırsatlar peşinde, hızla şehirlere göç etmesi: Muhtar Kent’in analizine göre, büyük kentlere, metropollere göç önümüzdeki dönemde de hız kesmeden devam edecek.
Kent, “Yaptığımız araştırmalarda görüyoruz ki bugün olmayan ve gelecek 10 yıl içinde orta sınıfa yükselecek 1 milyar yeni tüketiciyle karşılaşacağız.
Şehirlere her yıl 65 milyon insan katılıyor. Her 90 günde bir, İstanbul ölçeğinde yeni bir metropol, gezegenimize ilave oluyor” diye konuştu.

4- Yeni inovasyon her kaynaktan gelecek
Transformatif inovasyon çağı: Yenlikçi hamlelerinin çoğu, çoklu kaynaklardan aldığı ekonomik güçle parlayan bir dünyada yeşerecek. İnovasyonun yeni tarifi, bütün bu güçlerin kesişmesinde yatıyor.
Kent konuşmasının sonunda kendisini pür dikkat dinleyen CEO’ları uyardı: “Liderler dünyanın bu ‘yeni normallerini’ iyi anlamak zorundadırlar. Geçtiğimiz 18 ay boyunca ben şahsen yöneticilerimizi bu vizyona getirmek için epey zaman ayırdım. Türkiye’nin uzun vadeli başarısı için hiç bir mesele, gelecek kuşak liderleri yetiştirmekten daha önemli değil.”
Kent’in 2020’de Türkiye’yi nerede gördüğüne tekrar hatırlatarak, bu yazıyı umutla bitirelim: “Büyüme, ek gelir yaratma, ek orta sınıf yaratma, ek talep yaratma gibi konularda ağırlık merkezi, gelişmekte olan ülkelere kayıyor. Türkiye, bu oyunda Şili, Endonezya ve Arjantin’le birlikte önemli bir oyuncu. Bu yeni dünyada Türkiye’nin ağırlığının artacağına kuşkum yok.”

Coca Cola CEO’su Muhtar Kent (ortada) toplantı sonunda Koç Bilgi Grubu Genel Müdürü Mehmet Nalbantoğlu (sol başta) Koç Holding Yönetim Kurulu Üyesi Ali Koç (soldan ikinci) , CEO Clup Başkanı Akın Öngör (sağdan ikinci) ve Capital Dergisi Yönetmeni Rauf Ateş’le (sağ başta) birlikte poz verdi.

‘Hindistan’da Bitki Şişesi ürettik’
İnovasyonların artık gelişmemiş ülkelerden gelişmiş ülkelere de gittiğini belirten Muhtar Kent, “Mesela biz ilk defa yüzde 30’u şeker kamışı atığından, yüzde 70’i petrolden, 400 markamızı da içine koyabileceğimiz, Bitki Şişesi adını verdiğimiz bir şişe ürettik. Bunun ana teknolojisi Hindistan’dan geldi. Şeker kamışı atıklarını ne yapalım diye düşünürken ortaya çıkmış. Aralıkta Kopenhag’da yapılacak Çevre Zirvesi öncesinde Amerika’da lanse ettik.”

Birlikte kazanmanın yol haritası: ‘Altı P’
Küresel krizin patladığı günlerde şirketin Atlanta’daki merkezinde yapıtıkları toplantıda ‘Altı P’ adını verdikleri bir strateji belirlediklerini anlatan Muhtar Kent, cebinden çıkardığı tek sayfalık metinden bunları şöyle sıraladı:
1) People (Çalışanlarımız)
2) Portfolio (Ürün yelpazemiz)
3) Partners (Ortaklarımız)
4) Profitibility (Kârlılık)
5) Planet (Gezegenimiz)
6) Productivity (Verimlilik)